|
Kapadokya, (Pers dilinde Katpatuk; “Güzel Atlar Ülkesi”
anlamına gelir). Bölge 60 milyon yıl önce; Erciyes, Hasandağı ve Güllüdağ’ın
püskürttüğü lav ve küllerin oluşturduğu yumuşak tabakaların milyonlarca yıl
boyunca yağmur ve rüzgar tarafından aşındırılmasıyla ortaya çıkmıştır.
İnsan yerleşimi Paleolitik döneme kadar uzanmaktadır. Hititler'in yaşadığı
topraklar daha sonraki dönemlerde Hrıstiyanlığın en önemli merkezlerinden biri
olmuştur. Kayalara oyulan evler ve kiliseler bölgeyi putperestlerin zulmünden
kaçan Hıristiyanlar için devasa bir sığınak haline getirmiştir.
Kapadokya bölgesi, doğa ve tarihin bütünleştiği bir yerdir. Coğrafi olaylar
Peribacaları'nı oluştururken, tarihi süreçte, insanlar da bu peribacalarının
içlerine ev, kilise oymuş, bunları fresklerle süsleyerek, binlerce yıllık
medeniyetlerin izlerini günümüze taşımıştır. İnsan yerleşimlerinin Paleolitik
döneme kadar uzandığı Kapadokya'nın yazılı tarihi Hititlerle başlar. Tarih
boyunca ticaret kolonilerini barındıran ve ülkeler arasında ticari ve sosyal bir
köprü kuran Kapadokya, İpek Yolu'nun da önemli kavşaklarından biridir.
M.Ö. XII. yüzyılda Hitit İmparatorluğu'nun çöküşüyle bölgede
karanlık bir dönem başlar. Bu dönemde Asur ve Frigya etkileri taşıyan geç Hitit
Kralları bölgeye egemen olur. Bu Krallıklar M.Ö. VI. yüzyıldaki Pers işgaline
kadar sürer. Bugün kullanılan Kapadokya adı, Pers dilinde "Güzel Atlar Ülkesi"
anlamına geliyor. M.Ö. 332 yılında Büyük İskender Persleri yenilgiye uğratır,
ama Kapadokya'da büyük bir dirençle karşılaşır. Bu dönemde Kapadokya Krallığı
kurulur. M.Ö. III. yy. sonlarına doğru Romalıların gücü bölgede hissedilmeye
başlar. M.Ö. I. yy ortalarında Kapadokya Kralları, Romalı generallerin gücüyle
atanmakta ve tahttan indirilmektedir. M.S. 17 yılında son Kapadokya kralı ölünce
bölge Roma'nın bir eyaleti olur.
MS III. yy'da Kapadokya'ya Hıristiyanlar gelir ve bölge onlar
için bir eğitim ve düşünce merkezi olur. 303-308 yılları arasında Hıristiyanlara
uygulanan baskılar iyice artar. Fakat Kapadokya baskılardan korunmak ve
Hıristiyan öğretiyi yaymak için ideal bir yerdir. Derin vadiler ve volkanik
yumuşak kayalardan oydukları sığınaklar Romalı askerlere karşı güvenli bir alan
oluşturur.
IV. yy, daha sonra "Kapadokya'nın Babaları" olarak adlandırılan insanların,
dönemi olur. Fakat bölgenin önemi, III. Leon'un ikonları yasaklamasıyla doruk
noktasına ulaşır. Bu durum karşısında, ikon yanlısı bazı kişiler bölgeye
sığınmaya başlar. İkonoklasm hareketi yüz yıldan fazla sürer (726-843). Bu
dönemde birkaç Kapadokya kilisesi İkonoklasm etkisinde kaldıysa da, ikondan yana
olanlar burada rahatlıkla ibadetlerini sürdürdüler. Kapadokya manastırları bu
devirde oldukça gelişir.
Yine bu dönemlerde, Anadolu'nun Ermenistan'dan Kapadokya'ya kadar olan
Hıristiyan bölgelerine Arap akınları başlar. Bu akınlardan kaçarak bölgeye gelen
insanlar bölgedeki kiliselerin tarzlarının değişmesine sebep olur. XI. ve XII.
yüzyıllarda Kapadokya Selçukluların eline geçer. Bu ve bunu takip eden Osmanlı
zamanlarında bölge sorunsuz bir dönem geçirir. Bölgedeki son Hıristiyanlar
1924-26 yıllarında yapılan mübadeleyle, arkalarında güzel mimari örnekler
bırakarak Kapadokya'yı terkettiler. |